Η Ιστορία και η κουλτούρα των βοτάνων στους λαούς-Μέρος 3

Κινέζικη Βοτανική Θεραπευτική

Η παραδοσιακή Κινέζικη ιατρική είναι ένα αρχαίο θεραπευτικό σύστημα με αρχές χιλιάδες χρόνια πριν, περίπου στο 2500π.Χ. Τα κείμενα που γράφτηκαν τότε μελετώνται ακόμα και εφαρμόζονται από τους επαγγελματίες ιατρούς, και ενώ έχουν γίνει πολλές προσθήκες στη βασική φιλοσοφία πολύ λίγα έχουν αφαιρεθεί. Στην Κινέζικη ιατρική, η ασθένεια θεωρείται σημείο δυσαρμονίας σε ένα άτομο ως σύνολο, έτσι το έργο που καλείται να επιτελέσει ο Κινέζος γιατρός είναι πάντα η αποκατάσταση της αρμονίας και της ισορροπίας ώστε να επιτραπεί στους θεραπευτικούς μηχανισμούς να λειτουργήσουν πιο αποδοτικά.
Τα βότανα κατέχουν κεντρική θέση στη θεραπεία, βοηθούμενα από άλλες θεραπείες όπως ο βελονισμός ή η εξειδικευμένη χειρομάλαξη. Τα τελευταία χρόνια, ηΔύση εξοικειώθηκε περισσότερο με τις Κινέζικες βοτανικές παραδόσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα από πολλούς κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες γιατρούς.

Οι Αρχές της Κινέζικης Ιατρικής

-Η Θεωρία των Στοιχείων

Όπως και η παλιά Ελληνική Φιλοσοφία, η Κινέζικη παράδοση βασίζεται στη θεωρία των στοιχείων (που είναι πέντε στο μοντέλο αυτό, ενώ τα Ελληνικά είναι τέσσερα) που χρησιμοποιείται για να εξηγήσει κάθε αλληλεπίδραση μεταξύ του ανθρώπου και του περιβάλλοντος του.
Τα στοιχεία αυτά, που είναι το ξύλο, η φωτιά, η γη, το μέταλλο και το νερό, θεωρείται ότι σχετίζονται, με το ξύλο να ενθαρρύνει τη φωτιά, τη φωτιά να αναλύεται στη γη, τη γη να δίνει μέταλλο και το μέταλλο να παράγει νερό (δηλαδή όπως υγροποίηση σε μια ψυχρή μεταλλική επιφάνεια) και το νερό δίνει γένεση στο ξύλο προωθώντας την ανάπτυξη της βλάστησης.

Κάθε στοιχείο συνδέεται με ορισμένα σύνολα, που εκτείνονται από τα μέρη του ανθρώπινου σώματος και τα συναισθήματα ως τους ανθρώπινους ήχους, τις εποχές, τα χρώματα και τις γεύσεις, και όλες αυτές οι συνδέσεις στηρίζονται σε μια απλή λογική.
 Το ξύλο, για παράδειγμα, σχετίζεται με την άνοιξη και το πράσινο χρώμα, η φωτιά με το καλοκαίρι και το νερό με τους νεφρούς. Για να επικρατεί καλή υγεία, τα στοιχεία πρέπει να βρίσκονται σε αρμονία, αν ένα στοιχείο αποκτήσει υπερβολική βαρύτητα μπορεί να προκληθεί κάποια ασθένεια.

Οι Κινέζοι επαγγελματίες ιατροί συχνά ψάχνουν για την αιτία μιας αρρώστιας στο στοιχείο με το οποίο σχετίζεται: μια ηπατική νόσος (ξύλο), για παράδειγμα, μπορεί να οφείλεται σε ανεπάρκεια των νεφρών (νερό). Το ευαίσθητο στομάχι (γη) μπορεί να προκληθεί από υπερλειτουργικό συκώτι (ξύλο) που δεν είναι δυνατό να ελεγχθεί από τους ελαττωματικούς πνεύμονες.

- Γιν, Γιανγκ και Κι

Η Κινέζικη θεωρία των αντιθέτων – γιν (yin) και γιανγκ (yang) – συμπληρώνει τοβασικό μοντέλο των πέντε στοιχείων.
Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή κάθε τι στον κόσμο και περιέχει και συμπληρώνεται από το πολικό αντίθετο του.
Το γιν θεωρείται θηλυκό,σκοτεινό και ψυχρό, ενώ το γιανγκ χαρακτηρίζεται ως αρσενικό, φωτεινό και θερμό.

Στην παραδοσιακή Κινέζικη ιατρική, για να διατηρηθεί η υγεία, το γιν και το γιανγκ πρέπει να βρίσκονται σε ισορροπία και πολλές ασθένειες μπορούν να αποδοθούν στην έλλειψη ή στην περίσσεια του ενός ή του άλλου παράγοντα.

Στα διάφορα μέρη του σώματος επίσης έχουν κυρίως γιν ή κυρίως γιανγκ χαρακτηριστικά: τα σωματικά υγρά, για παράδειγμα, είναι κυρίως γιν ενώ το κι (qi), η ζωτική ενέργεια, τείνει να είναι γιανγκ.
Το κι θεωρείται ότι ρέει σε ένα δίκτυο καναλιών ή ισημερινών σε όλο το σώμα και μπορεί να διεγερθεί με το βελονισμό.

Αρχαία Κινέζικη Ιατρική

Οι αρχές της Κινέζικης βοτανοθεραπευτικής χάνονται στα βάθη του μύθου.
 Ο θρυλικός Shen Nong, ο ‘‘θεϊκός καλλιεργητής’’ που ‘‘ανακάλυψε’’ την γεωργία αναγνώρισε πολλά φαρμακευτικά φυτά. Λεγόταν ότι ο Shen Nong δοκίμαζε ‘‘εκατοντάδες βότανα και ήπιε νερό από πολλές πηγές και πηγάδια έτσι ώστε να μπορούν οι άνθρωποι να ξέρουν ποια ήταν γλυκά και ποια πικρά’’.
Λέγεται ότι ανακάλυψε πως πίνετε το τσάι, όταν μερικά φύλλα τεϊόδενρου έπεσαν σε ένα τσουκάλι με νερό που έβραζε δίπλα.
Το όνομα του Shen Nong δόθηκε σε ένα Κινέζικο βιβλίο βοτανολογίας που γράφτηκε γύρω στο

200π.Χ.

Πατέρας της Κινέζικης ιατρικής θεωρίας είναι ο Κίτρινος Αυτοκράτορας, που λέγεται ότι έζησε γύρω στο 2500π.Χ. Το κλασικό κείμενο που φέρει το όνομα του, το Huang Ti Nei Ching Su Wen ή Κανόνας Εσωτερικής Παθολογίας του Κίτρινου Αυτοκράτορα χρονολογείται γύρω στο 1000π.Χ., μπορεί, ωστόσο, να αποτελεί γραπτή απόδοση της παλιάς προφορικής παράδοσης. Όπως και στη Δύση, η ιατρική της εποχής ήταν αξεχώριστη από τη φιλοσοφία και την παράδοση, και το Nei Ching είναι ένα

σημαντικό Ταοϊστικό κείμενο πλούσιο σε πνευματική σοφία.

Ιστορικά υπήρξαν πολλές διαφορετικές ιατρικές φιλοσοφίες και τεχνικές στην Κίνα, που ασκούσαν περιοδεύοντες γιατροί, βοτανοθεραπευτές ή σαμάνοι των χωριών. 

Οι Ταοϊστές φιλόσοφοι – γιατροί έγραψαν κλασικά ιατρικά κείμενα σε αυτούς προσέτρεχε η

αριστοκρατία σε περίπτωση αρρώστιας.

Σύγχρονη Κινέζικη Ιατρική

Παρόλο που μέχρι το 19ο αιώνα τα νοσοκομεία των Δυτικών ιατρικών αποστολών είχαν αρχίσει να καθιερώνονται ως εναλλακτική επιλογή, η παλιά ιατρική πρακτική επέζησε, αλλά δεν αναγνωρίστηκε ως εθνικό, πρότυπο ιατρικό σύστημα παρά μόνο στη δεκαετία του 1960 όταν ο Μάο Τσε Ντούνγκ ίδρυσε πέντε κολέγια παραδοσιακής Κινέζικης ιατρικής.

Σήμερα, την θεραπευτική παράδοση ακολουθούν παραδοσιακοί Κορεάτες,Βιετναμέζοι και Ιάπωνες ιατροί, καθώς και οι παλιές Κινέζικες ιατρικές οικογένειες, πολλές από τις οποίες έχουν  μεταναστεύσει στο Χονγκ Κονγκ, στη Σιγκαπούρη και στο Σαν Φρανσίσκο.

Η πρακτική της Κινέζικης Ιατρικής

-Θέρμανση έναντι ψύξης

Η Κινέζικη ιατρική αναγνωρίζει πέντε γεύσεις που χαρακτηρίζονται ως θερμές ή ψυχρές: οι πικάντικες και γλυκές γεύσεις θεωρούνται θερμές ενώ οι ξινές, πικρές και αλμυρές γεύσεις είναι πιο ψυχρές. Μερικά βότανα συνδυάζουν διαφορετικές γεύσεις: το όνομα wu wei zi (Schisandra chinensis) κυριολεκτικά σημαίνει ‘‘καρπός των πέντε γεύσεων’’. Τα χαρακτηριστικά αυτά καθορίζουν και το μέρος του σώματος στο οποίο δρατο βότανο.
Τα θερμά αντικείμενα, για παράδειγμα, ανυψώνονται ή επιπλέουν και έτσι τα πικάντικα και τα γλυκά βότανα επηρεάζουν τα ανώτερα και τα εξωτερικά μέρη του σώματος. Τα κρύα αντικείμενα βυθίζονται και έτσι τα ξινά, τα πικρά και τα αλμυράβότανα είναι πιο δραστικά για το κάτω μισό ή για το εσωτερικό του σώματος.
 Έτσι στα γιατρικά για την αρθρίτιδα, οι Κινέζοι προσθέτουν στο μίγμα giang huo αν πονάνε τα

χέρια, ενώ προτιμούν το du huo αν πονάνε οι γοφοί ή τα γόνατα, και αν έχει προσβληθεί όλο το σώμα βάζουν και τα δύο αυτά βότανα.

Οι καυτερές γεύσεις είναι διεγερτικές, οι ξινές προκαλούν συστολή, οι γλυκές είναι τονωτικές, οι πικρές στέλνουν το κι προς τα κάτω, ενώ οι αλμυρές είναι μαλακτικές.

-Χρήση βοτάνων

Οι Κινέζοι συνήθως χορηγούν τα βότανα σε πρότυπες συνταγές (οι εν χρήσει συνταγές είναι μερικές χιλιάδες) που προσαρμόζονται με μικρές αλλαγές στο ειδικό πρόβλημα κάθε ασθενή. Οι συνταγές μπορεί να περιέχουν μόνο δύο ή μέχρι και είκοσι βότανα και οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφορετικών φυτών είναι τόσο σημαντικέςόσο και οι ιδιότητες του κάθε ενός ξεχωριστά. Το αποτέλεσμα είναι συχνά ένα ισχυρό

μίγμα με θεραπευτικές δράσεις, που όμως γενικά δεν επιδέχονται επιστημονική εξήγηση.

Τα βότανα γενικά χορηγούνται σε χάπια, σκόνη ή συνηθέστερα, στην μορφή αφεψήματος ή ‘‘σούπας’’ που οι ασθενείς βράζουν στο σπίτι για μια ώρα περίπου σε ειδικά πήλινα τσουκάλια που φυλάσσονται για το σκοπό αυτό.

Μερικές φορές μαγειρεύεται θεραπευτικός χυλός, σαν πόριτζ, με βότανα και ρύζι.

-Βότανα σε βοτανολογία

Στα παραδοσιακά Κινέζικα βοτανολόγια, στα χαρακτηριστικά ενός φυτού συμπεριλαμβάνονται πάντα η γεύση, η κυρίαρχη θερμοκρασία και γενικά κάποια ένδειξη του οργάνου και των ισημερινών στους οποίους δρα. Μερικές φορές είναι προφανές το πώς σχετίζονται τα χαρακτηριστικά αυτά: Το Κινέζικο huang lian, (Coptis chinensis), για παράδειγμα, είναι ένα πολύ μικρό βότανο, είναι ψυχρό και συνδέεται με τη καρδιά –χαρακτηριστικά σύμφωνα με το μοντέλο των πέντε στοιχείων. Χρησιμοποιούνται σε

καταστάσεις που συνδέονται με υπερβολική θερμότητα στην καρδιά που στηνπαραδοσιακή Κινέζικη ιατρική οδηγεί σε αϋπνία, ταχυπαλμίες και ερυθρίαση του προσώπου.

Το Bai shao yao είναι ξινό και χρησιμοποιείται ευρέως για ηπατικά προβλήματα –που και τα δύο χαρακτηρίζουν το στοιχείο ξύλο - ενώ πολλά θρεπτικά βότανα όπως το ρύζι ή η βρώμη και τα κύρια τονωτικά όπως το gingseng, χαρακτηρίζονται ως γλυκά και κάνουν καλό στο στομάχι και στη σπλήνα.

Read more »

Η Ιστορία και η κουλτούρα των βοτάνων στους λαούς-Μέρος 2

Α γ ι ο υ β έ ρ δ α
Ο όρος Αγιουβέρδα προέρχεται από δυο ινδικές λέξεις: ayur ή ζωή και veda ή γνώση.

Η ιατρική της Αγιουβέρδα περιγράφεται έτσι ως ‘‘γνώση του πώς να ζεις’’,δίνοντας έμφαση στο ότι καλή υγεία είναι προσωπική ευθύνη του κάθε ανθρώπου.

Στην ιατρική της Αγιουβέρδα η ασθένεια θεωρείται έλλειψη ισορροπίας, τα βότανα και ο έλεγχος της δίαιτας χρησιμοποιούνται για να αποκαταστήσουν την ισορροπία.

Τα πρώτα κείμενα της Αγιουβέρδα χρονολογούνται γύρω στο 2500π.Χ., ενώ διαδοχικοί εισβολείς πρόσθεσαν νέες βοτανολογικές παραδόσεις.

 Oι Βρετανοί,  έκλεισαν τις σχολές της Αγιουβέρδα το 1833, αλλά ευτυχώς δεν εξάλειψαν τελείως όλη την αρχαία γνώση.

 Η Θιβετανική ιατρική έχει πολλά κοινά με την Αγιουβέρδα, αλλά είναι απείρως πολυπλοκότερη, έχοντας 15 υποδιαιρέσεις για τις διαθέσεις και δίνοντας μεγάλη έμφαση στην επίδραση των περασμένων ζώων – κάρμα (karma) – στην υγεία της τωρινής ζωής.

Tο μοντέλο της Αγιουβέρδα συνδέει τον μικρόκοσμο του ατόμου με τον κόσμο. Στην καρδιά του συστήματος είναι οι τρεις πρωταρχικές δυνάμεις: πράνα (prana) η αναπνοή της ζωής,

άγκνι (agni) το πνεύμα του φωτός ή της φωτιάς και σόμα (soma) μια εκδήλωση αρμονίας,

συνοχής και αγάπης.

Υπάρχουν επίσης πέντε στοιχεία από τα οποία αποτελείται όλη η ύλη:

χώμα,

νερό,

φωτιά,

αέρας

αιθέρας (ένα νεφελώδες στοιχείο που γεμίζει όλο το διάστημα και ήταν επίσης γνωστό στους Αρχαίους Έλληνες).

 

Η ιατρική της Αγιουβέρδα δίνει έμφαση στην ‘‘ολιστική’’ προσέγγιση, θεραπεύοντας το άτομο ως σύνολο με κατάλληλα γιατρικά για το μυαλό, το σώμα και το πνεύμα.

Η θεραπεία μπορεί να συμπεριλαμβάνει διαλογισμό, φυσική άσκηση ή βότανα που η δράση τους εστιάζεται σε κάποια ιδιαίτερη πλευρά της ύπαρξης.

Τα προβλήματα της καρδιάς  για παράδειγμα, θεωρούνται τόσο πνευματικό ζήτημα όσο και παθολογικό, αφού η καρδιά είναι η θέση του άτμαν ή θείου εαυτού. 

Τα κατάλληλα βότανα μπορεί να είναι αρτζούνα, ένα τονωτικό της καρδιάς, με έλαιο από σανταλόξυλο ένα κατευναστικό έλαιο μασάζ για να ηρεμήσει και να ανορθωθεί η ψυχική διάθεση και να ενθαρρυνθεί το συναίσθημα της χαράς.

 Η ουσιώδης ενέργεια του σώματος (ότζας, ανάλογη με το κινέζικο κι) μπορεί να δυναμώσει με τονωτικά βότανα, όπως τα ασγουαγκάντα, σαβατάρι ή γκουντούτσι.

Όπως το wei qi των Κινέζων, το ότζας συνδέεται με το ανοσοποιητικό σύστημα και τα βότανα που το δυναμώνουν είναι συνήθωςδιεγερτικά του ανοσοποιητικού.

 Τα πέντε παγκόσμια στοιχεία μετατρέπονται από το άγκνι, τη φωτιά που πέφτει, σε τρεις διαθέσεις που επηρεάζουν την υγεία και την ιδιοσυγκρασία του ατόμου και μερικές φορές ονομάζονται υποπροϊόντα της πέψης. 

Αν η πέψη ήταν τέλεια δε θα υπήρχε ανισορροπία των διαθέσεων, αλλά επειδή δεν είναι, μπορεί να προκληθεί έλλειψη ισορροπίας και κακή υγεία.

 Ο αέρας και ο αιθέρας δίνουν το βάτα (vata, άνεμος), η φωτιά παράγει τη διάθεση πίτα (pitta, φωτιά ή χολή), ενώ το χώμα και το νερό συνδυάζονται για να δώσουν το κάφα (kapha, φλέγμα). 

Η διάθεση που επικρατεί ελέγχει το χαρακτήρα του ατόμου:

Ο τύπος βάτα συμφωνεί σε αδρές γραμμές με τη μελαγχολική προσωπικότητα του Γαληνού,

ο τύπος πίτα ταιριάζει με το χολερικό τύπο και τα άτομα τύπου κάφα θυμίζουν το φλεγματικό τύπο.

 Η τροφή, το ποτό, η ικανοποίηση των αισθήσεων, το φως, ο καθαρός αέρας και οι πνευματικές δραστηριότητες χρησιμοποιούνται για να ‘‘ταΐσουν’’ την πεπτική φωτιά και να παράγουν το σωστό μίγμα διαθέσεων.

Ένα πρόβλημα υγείας που συνδέεται με υπεράφθονο φλέγμα, όπως ο κατάρρους, με οίδημα ή κατακράτηση νερού, για παράδειγμα, θα αντιμετωπιζόταν με θερμές, ελαφρές, ξηρές τροφές, νηστεία και αποφυγή των κρύων ποτών που θα αύξαναν το κάφα. 

Οι βοτανοθεραπείες μπορεί να συμπεριλάμβαναν καυτερά μπαχαρικά, όπως το καγιέν,pippali, και κανέλλα, πικρά βότανα όπως η αλόη ή χρυσόρριζα (κουρκούμη η επιμηκής),τονωτικά με αψιά γεύση όπως το σαφράνι και διεγερτικά βότανα που καθαρίζουν το μυαλό όπως το gotu kola, το guggal και το μύρρο, όλα σχεδιασμένα έτσι ώστε να ξηραίνουν το υπεράφθονο νερό ή το φλέγμα.

 Στη θεωρία της Αγιουβέρδα, όπως και στην Ιπποκρατική,  η γεύση και το άρωμα είναι σημαντικά: 

Οι αψιές, πικρές και στυφές γεύσεις μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κάφα, έτσι στη δίαιτα θα προτιμούνταν έναντι των γλυκών, αλμυρών ή ξινών γεύσεων. 

Η θεραπεία μπορεί επίσης να περιλάμβανε μασάζ με έλαια από βότανα, όπως ο ευκάλυπτος, κάψιμο θυμιάματος, όπως το λιβάνι και ο πάσχων να ενθαρρυνόταν να φορά φωτεινά, ζεστά κόκκινα και κίτρινα χρώματα αντί για τα ψυχρά μπλε και λευκά.

Read more »

Η ιστορία και η κουλτούρα των βοτάνων στους λαούς

Ελλαδικός χώρος- Δυτική κουλτούρα

Ο Ιπποκράτης, συστηματοποιήσε και δημιούργησε την πρώτη ιστορικά καταγεγραμμένη ταξινόμηση και ομαδοποίηση των φυτών διαχωρίζοντας το μύθο και το μυστηριακό από τα βότανα και τις θεραπείες τους.

Αναφέρθηκε σε 236 διαφορετικές φαρμακευτικές ουσίες από βότανα και συστηματοποίησε τη θεωρία των ιδιοσυγκρασιών, κάτι που είχε υπανιχθεί και ο Όμηρος.
Τον Ιπποκράτη συνεπικούρησε ο Αριστοτέλης με τα δύο περί βοτάνων έργα του και ακολούθησαν οι Θεόφραστος , πρόδρομος της φαρμακογνωσίας με έργο 9 βιβλίων Περί φυτών Ιστορίες , ο Διοσκουρίδης, ο Γαληνός και ο Κέλσος.
Από αυτούς ως τον Παράκελσο μεσολάβησαν ολόκληρες εποχές.


 Η Ιπποκρατική θεωρία

Αν οι άνθρωποι ζούσαν σωστά και τρέφονταν σωστά, τότε δεν θα υπήρχε η ιατρική, επειδή απλώς, δεν θα υπήρχαν αρρώστιες.

 Η άποψη αυτή διατυπώθηκε πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια και ανήκει στον πατέρα της ιατρικής επιστήμης, τον Ιπποκράτη.

Πόσες φορές η σημερινή επιστήμη ανατρέχει άραγε στα λόγια του; Αυτός ο φωτισμένος γιατρός του αρχαίου κόσμου, που μας άφησε έξι πρωτοποριακές πραγματείες για τη διατροφή, προσδιόρισε ένα σημαντικό ρόλο των αρωματικών φυτών και των βοτάνων, ορίζοντας ότι η τροφή πρέπει να εμπλουτίζεται από αρώματα για να χορταίνει κανείς με πιο λίγο φαγητό.

 Κι ένας μεταγενέστερος, φωτισμένος επίσης, γιατρός, ο Γαληνός, όρισε τρεις τομείς για το θεραπευτικό μέρος της ιατρικής: τη δίαιτα, τη χειρουργική και τη «φαρμακεία»

Ο διαχωρισμός ανάμεσα στη τροφή και το φάρμακο ήταν στα αρχαία χρόνια πολύ δύσκολη υπόθεση. Οι γιατροί της αρχαιότητας ήταν ευθυγραμμισμένη στην Ιπποκράτεια λογική που ήθελε τη τροφή να είναι μαζί και φάρμακο, διαδραματίζοντας καθοριστικό ρόλο στην υγεία του ανθρώπου. Οι διδαχές του πατέρα της ιατρικής όχι μόνο διατηρούνται για αιώνες, αλλά δίνουν και την ευκαιρία στους μεταγενέστερους ιατρούς να συνεχίσουν την έρευνα. Οι τροφές είναι θερμές και ψυχρές, εκείνες που προκαλούν θέρμανση ή ψύχος. Ο Γαληνός, διάσημος γιατρός της αρχαιότητας, αναφέρεται λεπτομερώς σε βότανα που αποτελούν και τροφές και φάρμακα:

«… Δεν είναι μόνο τροφές αλλά και φάρμακα… Το μαρούλι είναι και τροφή και ψυχρό φάρμακο ενώ η ρόκα είναι και τροφή και θερμό φάρμακο… Παρομοίως και το σινάπι και η πέπερις και ο άνηθος και ο πήγανος και η ρίγανη και το φλισκούνι και η μέντα και η θρούμπα και το θυμάρι είναι όλα και τροφές και θερμά φάρμακα…»

(Γαληνός. Περί κράσεων ).

 Οι τύποι που καθόρισε ο Ιπποκράτης είναι τέσσερις και σήμερα, αυτοί εξετάζονται κατά κύριο λόγ στη Δυτική Ομοιοπαθητική.

Ο αιματώδης 

Ο μελαγχολικός 

Ο χολερικός 

Ο φλεγματικός

Αυτοί οι τύποι καθόρισαν εκτός από τις θεραπείες τη συνισταμένη της ορθής διατροφής που αποτελεί το μοντέλο της Μεσογειακής δίαιτας.

  

Μέχρι την εποχή του Ιπποκράτη (468 – 377π.Χ.) η Ευρωπαϊκή βοτανολογική παράδοση είχε ήδη απορροφήσει ιδέες από την Ασσυρία και την Ινδία, με τα βότανα της Ανατολής, όπως ο βασιλικός και το τζίντζερ, έχαιραν ιδιαίτερης εκτίμησης και πολύπλοκη θεωρία των διαθέσεων και των ουσιωδών υγρών του σώματος είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται. 

Ο Ιπποκράτης ταξινόμησε σε κατηγορίες όλες τις τροφές και τα βότανα ανάλογα με τη θεμελιώδη τους ιδιότητα - θερμό ή ψυχρό, ξηρό ή υγρό – και θεωρούσε ότι η καλή υγεία διατηρείται όταν οι ιδιότητες αυτές είναι σε ισορροπία, καθώς και με την φυσική άσκηση και τον άφθονο καθαρό αέρα. 

Ο Πεδάνιος Διοσκουρίδης έγραψε το κλασικό του κείμενο De Materia Medica γύρω στο 60μ.Χ. και το βιβλίο αυτό παρέμεινε τοπρότυπο εγχειρίδιο για 1.500 χρόνια. Λέγεται ότι ο Διοσκουρίδης ήταν είτε ο γιατρός του Καίσαρα και της Κλεοπάτρας είτε, πιο πεζά, στρατιωτικός γιατρός κατά τη βασιλεία του Αυτοκράτορα Νέρωνα. Πολλές από τις δράσεις των βοτάνων που περιγράφει ο Διοσκουρίδης μας είναι οικείες σήμερα: ο μαϊντανός ως διουρητικό, το μάραθο ως γαλακταγωγό, το μαρρούβιο αναμιγμένο με μέλι ως αποχρεμπτικό.

 Οι ελληνικές ιατρικές θεωρίες έφτασαν στη Ρώμη γύρω στο 100π.Χ. 

Με τον καιρό έγιναν πιο μηχανιστικές, παρουσιάζοντας το σώμα σαν μηχανή που πρέπει να
επιδιορθωθεί δραστικά αντί, σύμφωνα με την επιταγή του Ιπποκράτη να αφεθούν οι νόσοι να θεραπευθούν μόνες τους. Η ιατρική έγινε μια προσοδοφόρος επιχείρηση με πολύπλοκα, ακριβά γιατρικά από βότανα. 

Αντίθετος με την πρακτική αυτή ήταν ο Κλαύδιος Γαληνός (131 – 199μ.Χ.) που γεννήθηκε στην Πέργαμο της Μικρά Ασίας και ήταν γιατρός της αυλής του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρήλιου. Ο Γαληνός ξαναδούλεψε πολλές από τις παλιές ιδέες του Ιπποκράτη και διατύπωσε τις θεωρίες των διαθέσεων. Τα βιβλία του έγιναν γρήγορα τα πρότυπα ιατρικά εγχειρίδια όχι μόνο στη Ρώμη, αλλά και για τους μεταγενέστερους. Άραβες και μεσαιωνικούς γιατρούς και οι θεωρίες του επιζούν ακόμα και σήμερα στην ιατρική Γιουνάνι.

Ο Γαληνός μας άφησε επίσης μία τεράστια κληρονομιά, τα Γαληνικά του σκευάσματα που μπορούν και σήμερα να ανταγωνιστούν επάξια περίπλοκα θεραπευτικά σκευάσματα εξωτερικής χρήσης και καλλυντικά.

Read more »

Φαρμακευτικά φυτά ή βότανα

Ορισμός: 

Φαρμακευτικό φυτό καλείται κάθε φυτό που περιέχει ένα ή περισσότερα δραστικά συστατικά τα οποία έχουν την ικανότητα να προλάβουν, να ανακουφίσουν ή να θεραπεύσουν ασθένειες. Αρωματικά φυτά είναι μια μεγάλη ομάδα φυτικών ειδών με κοινό χαρακτηριστικό την περιεκτικότητα αιθέριων ελαίων σε διάφορα μέρη τους. Γενικότερα ως αρωματικό φυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί κάθε φυτό ποώδες ή ξυλώδες εφόσον διαθέτει ένα ή περισσότερα όργανα που είναι αρωματικά. Η χρήση του κοινού όρου φαρμακευτικά-αρωματικά φυτά δηλώνει ότι όπως τα αρωματικά φυτά έχουν φαρμακευτικές ιδιότητες, έτσι και τα φαρμακευτικά είναι συνήθως αρωματικά και δεν υπάρχει διαχωρισμός τους σε ξεχωριστές κατηγορίες.

Τα φαρμακευτικά φυτά πολύ συχνά ονομάζονται και βότανα. Ανατρέχοντας στον ορισμό του βοτάνου όπως αυτός δόθηκε από το λεξικό της Οξφόρδης βλέπουμε ότι βότανο είναι αυτό το φυτό του οποίου τα διάφορα μέρη ( φύλλα-μίσχοι-άνθη κλπ ) χρησιμεύουν ως τροφή ή θεραπεία χάρη στη μυρωδιά ή το άρωμά τους. Αν και στην εποχή μας ο όρος βότανο έχει περιοριστεί στα φυτά εκείνα που έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως ως πρώτη ύλη για τη δημώδη ιατρική και σύγχρονη φαρμακολογία, ανατρέχοντας στο παρελθόν βρίσκουμε ότι οι διαχωρισμοί των φυτών σε φρούτα, λαχανικά, θεραπευτικά και χόρτα ουσιαστικά δεν υπήρχαν.

 Καθώς γνωρίζουμε χρήσεις φυτών για θεραπευτικούς σκοπούς που πλέον δεν εφαρμόζονται, αλλά και καθώς ανακαλύπτονται ή ερευνώνται εκ νέου και σε σύγχρονες επιστημονικές βάσεις χρησιμότητες των διαφόρων φυτών στην πρόληψη ή ίαση ή απλά την περιποίηση και ενίσχυση του ανθρωπίνου σώματος, γίνεται και πάλι ολοένα και πιο αποδεκτή η διεύρυνση του όρου ή έστω η άμβλυνση μεταξύ των διαχωρισμών των φυτών στις κατηγορίες αυτές.Η αναβίωση του ενδιαφέροντος για τα φαρμακευτικά φυτά δεν έχει ένα προκαθορισμένο πλαίσιο αντιλήψεων και στόχων. Ωστόσο στην καθημερινή πράξη η κοινή αντίληψη περί «βοτάνου» έχει αποκτήσει πιο περιορισμένη και ειδικευμένη σημασία.

 Τα φυτά που είναι αποκλειστικώς εδώδιμα αποκλείονται από την κατάταξή τους στα φαρμακευτικά αν και ιστορικά στοιχεία μας δίνουν πληροφορίες για χρήσεις κάποιων εξ αυτών στο παρελθόν και για ιαματικούς σκοπούς. Τα φυτά συνιστώνται από ειδικούς- γιατρούς , διαιτολόγους κ.α. ακόμα και ως εδώδιμα λόγω συγκεκριμένων ιδιοτήτων τους και λόγω συστατικών τους που δρουν προληπτικά για ασθένειες ή ενισχυτικά στον ανθρώπινο οργανισμό ενώ συνεχώς προκύπτουν και νέα στοιχεία που εμπλουτίζουν την ήδη μακροσκελή λίστα των ωφελειών από την κατανάλωσή τους.

 Εδώδιμα λαχανικά όπως η ντομάτα και το μπρόκολο πρέπει να καταναλώνονται για τη μεγάλη αποτελεσματικότητά τους στη μείωση της χοληστερίνης η πρώτη και για την γενικότερη θωράκιση του οργανισμού του δεύτερου καθώς οι μελέτες καταλήγουν ότι τα συστατικά του ελευθερώνουν ουσίες του ανθρώπινου οργανισμού που έχουν δράση έως και κατά του καρκίνου. Ήδη η σύγχρονη έρευνα κατέληξε και σε παρασκευή χαπιών με κύριο συστατικό το λυκοπένιο της ντομάτας είτε κατά της χοληστερίνης είτε για αποτοξίνωση και ευεξία. Εντούτοις στην τρέχουσα έννοια των φαρμακευτικών φυτών παραμένουν κάποιες κοινοτυπίες με βασικότερες αυτήν που θέλει τη χρήση «παραδοσιακών» βοτάνων σε μικρή κλίμακα με στόχο τη βελτίωση της υγείας και της εμφάνισης μας και αυτήν που συνδέει τη χρήση τους με τον ερασιτεχνισμό και την πρόληψη. Η ιστορία των φαρμακευτικών φυτών είναι γεμάτη από μύθους που έως και σήμερα δεν έχει κατορθωθεί ένας σαφής διαχωρισμός μεταξύ των αξιόπιστων μαρτυριών του παρελθόντος από τη μη αξιόπιστες.

 Τα Βότανα στις εποχές των μύθων

  Η ίαση , τα ιάματα και οι γνώστες τους δεν θα μπορούσαν παρά να αποτελέσουν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι , να θεοποιηθούν , να λατρευτούν και μέσα από τους μύθους τους να διδάξουν αλλά και να παραμείνουν αξέχαστοι. Ισχυρό σύμβολο της μύησης στη βοτανοθεραπεία είναι ο Κένταυρος Χείρωνας. Πλάσμα μυθικό που έμενε στο Πήλιο, μέρος  προικισμένο με πολλά αυτοφυή θαυματουργά φυτά που αποτέλεσαν υλικά για μια πλειάδα ιαμάτων αλλά και που έκαναν τους ανθρώπους να γνωρίζουν σιγά σιγά- εμπειρικά έστω – όλο και περισσότερα από τα μυστικά της φύσης. Ο Κένταυρος Χείρωνας είναι Γιος του Κρόνου και της Ωκεανίδας Φιλύρας και δάσκαλος πολλών γνωστών μυθολογικών ηρώων. Είναι ο πρώτος που χρησιμοποίησε βότανα για τη θεραπεία ασθενειών και τραυμάτων. Σύμφωνα με το μύθο ο Χείρωνας ανήκε στην ξεχωριστή εκείνη φυλή των Κενταύρων, οι οποίοι είχαν θεϊκή καταγωγή και, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους Κένταυρους, ήταν σοφοί, δίκαιοι, καλόκαρδοι, φίλοι και συμπαραστάτες των ανθρώπων.

Οι Έλληνες διηγούνταν ότι ο Κρόνος, ο πατέρας του Δία, ερωτεύτηκε με πάθος παράφορο την πανέμορφη Ωκεανίδα Φιλύρα. Η δύστυχη, φοβούμενη την οργή της γυναίκας του Κρόνου Ρέας, προσπάθησε να αποκρούσει τον Κρόνο. Ο πανίσχυρος θεός εξακολούθησε να πολιορκεί στενά το αντικείμενο του πόθου του. Τότε ο Κρόνος μεταμορφώθηκε σε περήφανο άτι και η Νύμφη μαγεμένη από την ομορφιά του το πλησίασε να το χαϊδέψει. Από την ένωση αυτή γεννήθηκε ο Κένταυρος Χείρωνας.

 

Οι πλανήτες και ό,τι συμβόλιζαν ή σήμαιναν , οι εποχές, οι ώρες της μέρας, οι γιορτές για τους θεούς άρχισαν να σχετίζονται με τη χρήση και το αποτέλεσμα των θεραπειών έφτασε να μην είναι τόσο σχετικό με τα φυτά τα ίδια αλλά με την ανώτερη θέληση και μοίρα τους. Τα φυτά έπαιζαν άρχισαν να έχουν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στην καθημερινότητα, την οικονομία, τις συναλλαγές, τις μετακινήσεις αλλά και τη λατρευτική τους ανάγκη. Ο Κένταυρος Χείρωνας είναι το δυνατότερο σύμβολο του θεραπευτή στην ελληνική μυθολογία άλλα πολλά από τα φυτά είναι σ αυτήν συνδεδεμένα με το Δωδεκάθεο αλλά και τις θεότητες της φύσης. Ο Απόλλωνας, η Άρτεμις, η Αφροδίτη είναι κάποιοι από τους Θεούς. Σύμβολο του φωτός και της χαράς ο πρώτος συνδέθηκε με αρκετά φυτά για να αιτιολογήσουν τα δώρα που έβρισκαν οι άνθρωποι της εποχής στη φύση. Το πιο γνωστό σύμβολο του Απόλλωνα από τα φυτά είναι βέβαια η Δάφνη του που τη χρησιμοποιούσε η Αρχιέρειά του, η μυστικιστική Πυθεία για να προβλέψει το μέλλον. Η Άρτεμις, θεά της φύσης έχει επίσης ιερά φυτά όπως και η Αφροδίτη που συμβολίζει το κάλλος- καθώς τα φυτά τα ίδια προσφέρουν μια μεγάλη ευχαρίστηση οπτική και ευωδίας.

Ήρωες, αγαπημένοι των θεών, με τεράστια δύναμη ή με υμνητή ομορφιά ή καλοσύνη συνδέθηκαν επίσης με πολλά εκ των φυτών ώστε να δοθεί πίσω από το μύθο το μήνυμα των ιδιοτήτων των φυτών αυτών ή να αιτιολογηθεί η ίδια τους η παρουσία καθώς τιε περισσότερες φορές τα φυτά δεν ήταν, παρά το αποτέλεσμα ενός θαύματος, μιας καλοσύνης ή μιας χάρης από τους θεούς.

 Τα περισσότερα των φυτών, κυρίως αυτά με όμορφα άνθη ή μυρωδιά συνδέθηκαν με ιστορίες αγάπης και θανάτου έχοντας στον πυρήνα τους το μήνυμα της αθανασίας αφού πολλά εξ αυτών δεν ήταν παρά το δημιούργημα των θεών μετά από το θάνατο ενός αγαπημένου θνητού. Η σύνδεση της γνώσης της  βοτανοθεραπείας με τους θεούς δεν ήταν μια υπερβολή αλλά η φυσική κατάληξη της σχέσης των ανθρώπων με τα φυτά.

Read more »

Καλλιέργεια των βοτάνων

Για να χρησιμοποιήσουμε κάποια βότανα θα πρέπει να είμαστε σίγουροι για αρκετά πράγματα, από τα πλέον απλά όπως να ξεχωρίσουμε το είδος και  να διαπιστώσουμε οτι είναι σωστά αποξηραμένα έως να γνωρίζουμε οτι έχουν συγκομιστεί ενώ καλλιεργήθηκαν σε μέρη που δεν τα επιβάρυνε το περιβάλλον.
Η περιβαλλοντική τοξικότητα είναι πολύ σημαντικός παράγοντας κυρίως για τα βότανα που έχουν συνήθως την ιδιότητα της μεγάλης και μη εκλεκτικής απορροφητικότητας πολλών στοιχείων από έδαφος, νερό και αέρα.
Για τους ίδιους λόγους, βότανα που καλλιεργούμε εμείς σε μέρη γεμάτα καυσαέρια ή βαριά  ατμοσφαιρικά τοξικά ή σε εδάφη με επιβαρυμένους υδροφόρους ορίζοντες από τις γύρω εντατικές καλλιέργειες, μπορεί να είναι έως και κατάλληλα για ευρεία και συστηματική  θεραπευτική ή καλλυντική χρήση.

Τα βότανα συνήθως χρησιμοποιούνται πολλαπλώς:
Ως τροφή
Πόσιμα
Ως μπαχαρικά
Ως καλλυντικά
Διακοσμητικά
Για φυτοπροστασία κήπων

Σε κάθε περίπτωση μπορούμε να έχουμε μερικά ακόμα και στην κουζίνα μας ή για να στολίσουμε τον κήπο μας και αν είμαστε σίγουροι οτι δεν είναι επιβαρυμένα, για οποιαδήποτε ίαση ή ανακούφιση.

Από την άλλη, τα περισσότερα και κυρίως όσα δεν δίνουν διακοσμητική άνθηση είναι πολύ ανθεκτικά σε αντίξοες συνθήκες.

Η αντοχή ή και η ανοχή τους σε δύσκολες συνθήκες είναι κατά το σύνηθες ο λόγος που αναπτύσσουν τις πολύτιμες αρωματικές τους ιδιότητες.

Συνήθως χρησιμοποιώ τον όρο "αρωματικό" και " θεραπευτικό" χωρίς  διάκριση επειδή τεχνικά μιλώντας, οι δύο αυτές έννοιες συνήθως ταυτίζονται.

Ο χώρος που συνήθως συνιστά πρόβλημα, δεν είναι περιοριστικός.
Γλάστρες πολλαπλής φύτευσης και κρεμαστές κατασκευές μπορούν να μας δώσουν όλη την επιφάνεια που χρειαζόμαστε χωρίς να περιοριστεί ο χώρος του σπιτιού μας.

Μπορούμε να δημιουργήσουμε συνθέσεις που ταιριάζουν στη διακόσμησή μας και ανάμεσα στα άλλα, να ομορφύνουμε το χώρο μας, δίνοντάς του παράλληλα μία ατμόσφαιρα ηρεμίας και θετικά φορτισμένη.

Τα περισσότερα φυτά , όταν επιλέγονται προσεκτικά μπορούν να αλλάξουν όλη την ενέργεια που περιβάλλει το χώρο μας, και τα βότανα, ακόμα περισσότερο.

Η καλλιέργειά τους στο χώρο μας, αποτελεί το πρώτο βήμα για όσους θέλουν να  εφαρμόσουν όχι μόνο μία εκτεταμένη τους χρήση αλλά και να αποκτήσουν μία πιο ολοκληρωμένη σχέση με όλο το φάσμα της επενέργειάς τους που είναι πάντοτε πολυεπίπεδη.

Η ψυχολογική κατάσταση που μας δημιουργεί θα μας διευκολύνει στο να το πάρουμε από το βοτάνι μας αυτό που θέλουμε στο μέγιστο βαθμό.

Άλλωστε, στη μαγεία στην οποία αναφέρομαι και θα αναφέρομαι συχνά, είναι πολύ σημαντικό να υπάρχει η ανταλλαγή ενεργειών μεταξύ του φυτού μας και ημών σε οποιοδήποτε στάδιο και αν αρχίσουμε να το χρησιμοποιούμε, είτε το φυτέψουμε, το μεγαλώσουμε και το συγκομίσουμε εμείς, είτε το πάρουμε ημιεπεξεργασμένο ή επεξεργασμένο και έτοιμο για τη χρήση μας.

Συνήθως, η φαντασία μας είναι αρκετή ως εργαλείο για να πετύχουμε υπέροχα αποτελέσματα με μερικά φυτά εξωτερικού ή εσωτερικού χώρου.

Άλλες πάλι φορές, αν θέλουμε να πειραματιστούμε με πολύ ειδικές επιδράσεις όπως τις πλανητικές στα φυτά μας θα πρέπει να σχεδιάσουμε το μέρος που θα τα μεγαλώσουμε.

Ακόμα και αν δεν θέλουμε να  διερευνήσουμε κάτι περισσότερο , οι ιδέες που μπορεί να αντλήσουμε από κήπους με συγκεκριμένη καλλιεργητική αντίληψη, είναι πάρα πολλές.

 Τα σπεροειδή σχήματα όπως και τα σχήματα σε παρτέρια είναι κάτι που αγαπώ πολύ και θα επανέλθω σ'αυτές με αρκετές οδηγίες για το σχεδιάσμό τους.

Αν υπάρχει ένας λόγος που αναφέρομαι πολύ συχνά στις παγανιστικές ανά το χρόνο τεχνικές , είναι οτι εκεί μπορεί κάποιος να βρει κατά την άποψή μου την ολιστική άποψη της οικολογικής συνείδησης.

Η επικοινωνία και η σύνδεση μας με τη φύση είναι ό,τι χάσαμε σήμερα και αυτό που επιζητάμε ενδόμυχα να ανακτήσουμε και πάλι.

Η ίδια μας η συστηματική ενασχόληση με τα βότανά μας, όταν γίνεται με προσήλωση και αγάπη, χωρίς να το σκεφτούμε, χωρίς να το επιδιώξουμε ,θα μας οδηγήσει σε ένα επίπεδο κατανόησης της κάθε επενέργειά τους και ταυτόχρονα, θα μας διδάξει πόσ οσημαντική είναι η ανταλλαγή της προσωπικής μας ενέργειας μ'αυτά.
Αυτό, είναι το πρώτο και πολύ βασικό βήμα με όσα προσπαθώ να παρουσιάσω μνημονεύοντας πρακτικές που δεν συνδέονται συνήθως και στην κοινή αντίληψη με τη φροντίδα των φυτών.

Όμως , ειδικά στα βότανα λειτουργεί με κάποιον μή αντιληπτό τρόπο η νομοτέλεια του ό,τι δίνεις , παίρνεις.
Οι ενέργειές τους είμαστε εμείς, και εμείς είμαστε οι ενέργειές τους ως ένα μεγάλο βαθμό.
Αυτό, δεν είναι κάτι που μπορεί να σημειωθεί σε κανένα επιστημονικό βιβλίο, αλλά και ο τελευταίος πυο ασχολείται με τα βότανα, ο πλέον πρακτικός και αυθόρμητος χρήστης τους , κάτω από οποιαδήποτε σκοπιμότητα, μπορεί να το βεβαιώσει.
Ό,τι δίνουμε παίρνουμε και κάθε φορά που διαπιστώνουμε οτι έχουμε να δώσουμε κάτι περισσότερο, γινόμαστε εμείς, λίγο καλύτεροι,με κάπως ευρύτερους ορίζοντες.

Αυτό, είναι μία πολύτιμη ευεργεσία των βοτάνων μας που δεν γίνεται να ανιχνευθεί εργαστηριακά αλλά που έχει αποτέλεσμα σε κάθε επίπεδο που αυτό πραγματοτοποιείται.

Read more »

Τα βότανα, οι Μάγισσες και τα ιπτάμενα σκουπόξυλα

Μερικά από τα πρώτα βιβλία που κάνουν αναφορά στη χρήση των ουσιών που επηρεάζουν την ψυχική και σωματική κατάσταση ήταν για  μάγισσες και μαγεία.

Στους πρακτικούς αυτής της τέχνης, που συνήθως ήταν γυναίκες. προσέτρεχαν άτομα που ήθελαν ένα ποτό ή φυλαχτό που απέκρουε  το κακό, προσέλκύε τον έρωτα ή θεράπευε τις ασθένειες.

Η γνώση τους γύρω από τις χρήσεις και καταχρήσεις των φυτών ήταν φημισμένη και πολλοί  σύγχρονοι συγγραφείς αναγνωρίζουν ότι αυτά είναι  τα άτομα αυτά που ανέπτυξαν και διατήρησαν στο χρόνο την παράδοση των βοτάνων που σήμερα αποτελεί αντικείμενο για τις ιατρικές και φαρμακευτικές εταιρίες.

Συχνά έχουμε άγνοια για  την ιστορία των φαρμάκων που είναι τόσο στενά συνδεδεμένα με τη διαβίωσή μας.

Μια σύντομη ανασκόπηση της προέλευσης των φαρμάκων  όπως ασπιρίνη , Digitalis, Ατροπίνη κ.α.  αποδεικνύει ότι τα φάρμακα προέρχονται από φυτά  και ήταν σε χρήση πολύ πριν η  σύγχρονη ιατρική τα ανακαλύψει ( ξανά ) τα απομονώσει και τα κάνει δραστικές ουσίες σε πολύ διαδεδομένα φάρμακα.

Για παράδειγμα, η Δακτυλίτις η πορφυρά ( Digitalis purpurea) (επίσης γνωστή ως νεραϊδόχορτο ή μαγισσόχορτο), ήταν η πηγή της Digitalis, το φάρμακο που έχει σώσει τις ζωές πολλών ανθρώπων που πάσχουν καρδιακές παθήσεις.

Η δραστική ουσία Digitalis ανακαλύφθηκε από τον Δρ William  Withering, και στο βιβλίο, «An account of Foxglove and its uses», (1785), αναγνωρίζει το χρέος του στη φυτική γνώση της Μαγείας που τον οδήγησε στη χρήση του νεραϊδόχορτου για να βοηθήσει εκείνους με καρδιακές παθήσεις.

Η παράδοση λέει ότι οι Μάγισσες βγαίνουν συχνά σε νύχτες με πανσέληνο για να συλλέξουν παράξενα φυτά. Αντί να είναι ένα δυσνόητο μαγικό τελετουργικό, η  συλλογή των φυτών κατά τις νυκτερινές ώρες και όταν το φεγγάρι είναι γεμάτο έχει μια βάση στη βιολογία φυτών.

Πολλά από τα φυτά που χρησιμοποιούνταν  από μάγισσες είχουν τη μεγαλύτερη ενεργή περιεκτικότητα φαρμακευτικών ουσιών.

Αν κάποιος θελήσει  να αφαιρέσει  μερικές από τις  πιο σκοτεινές μαγικές πτυχές της Μαγείας, του αποκαλύπτεται  μια βαθιά κατανόηση των βοτάνων, της Ιατρικής και της  Ψυχολογίας.

Η κοινωνία μας, η σύγχρονη ιατρική και η  φαρμακευτική βιομηχανία  οφείλουν πολλά στις παραδόσεις της μαγείας.

 

Unguentum Sabbati

η αλοιφή του Σαββάτου 

Οι Νύχτες της πανσελήνου  σχετίζονται με μάγισσες καθώς συχνά αυτές τις νύχτες, μάζευαν τα βοτάνια τους.

Το πλήρες φεγγάρι έχει ιδιαίτερη σημασία για μάγισσες και σε ορισμένες εποχές του έτους που συμπίπτει με το " Σάββατο των Μαγισσών", όταν οι μάγισσες συγκεντρώνονται για να λατρέψουν το θεό  ή τη θεά τους. Κατά τις συναντήσεις αυτές αναφέρεται ότι  χρησιμοποιούνταν για την προώθηση ειδικών εμπειριών  τελετουργικές αλοιφές, φτιαγμένες κυρίως   από φυτικές ουσίες,

Ένα άλλο κοινό θέμα στη λαογραφία της  Μαγεία είναι μάγισσες πετούν με σκουπόξυλα κυρίως το βράδυ.

Σε μια σειρά από κείμενα υπάρχουν συχνές αναφορές σε μάγισσες που πετάνε και συναντιούνται με την ενσάρκωση των συγκεκριμένων τους θεών. Αρκετοί πιστεύουν ότι αυτοί οι ισχυρισμοί έχουν εξαχθεί από μάγισσες κατόπιν σκληρών βασανιστηρίων από τους διώκτες τους.

Αρκετοί επίσης πιστεύουν πως αρκετές Μάγισσες πίστευαν ότι είχαν αυτήν την εμπειρία.

Κάποια γραπτά μας δίνουν πληροφορίες για λάδια  ή αλοιφές που βοηθάνε τις Μάγισσες να πετάξουν.

Σ’ αυτά περιλαμβάνονται ''The Book of the Sacred Magic of Abremelin The Mage', (1458), του Abraham the Jew, και το  'De Miraculis  Rerum Naturalium', (1560) του  Giovanni Battista Porta, (και τα δύο αυτά κείμενα βρίσκονται σήμερα στη Βρετανική Βιβλιοθήκη, ωστόσο η πρόσβαση σε αυτά είναι περιορισμένη).

 Στο γραπτό ( Γριμόριο )  του Αβραάμ του Εβραίου, περιγράφεται μια αλοιφή που μετά το στις κύριες αρτηρίες των ποδιών και των χεριών, δημιούργησε μια αίσθηση της πτήσης.

Το Γριμόριο του Porta έχει ένα τμήμα που φέρει τον τίτλο «Laiarum Unguenta», και σε αυτό που περιγράφεται η συνταγή των αλοιφών των πτήσεων.

Μια έρευνα των Γριμορίων αυτών και τα τελετουργικών αλοιφών των μαγισσών για τα Σάββατά τους, αποκαλύπτουν ένα αριθμό φυτών τα οποία έχουν ακραίες συνέπειες σωματικές  και ψυχολογικές όταν λαμβάνoνται εσωτερικά ή τρίβονται πάνω στο δέρμα.
Πολλά από αυτά είναι εξαιρετικά δηλητηριώδη  και οι αναφορές της χρήσης τους σχετικά με την τριβή σε συγκεκριμένες περιοχές του σώματος ή και σε όλο το σώμα, αποδεικνύει την αναγνώριση των θανατηφόρων ιδιότητες αυτών των φυτών, αν ληφθούν εσωτερικά.

Η χρήση των φυτών για να προωθήσουν μια αίσθηση της πτήσης, μία "εξωσωματική εμπειρία" και την ικανότητα να κάνουν το μάγο να συνδεθεί  με τον πνευματικό κόσμο, είναι ένα επαναλαμβανόμενο θέμα σε πολλές αρχαίες θρησκευτικές πρακτικές.

 Οι Σαμάνοι της Αμερικής και οι ιερείς και ιέρειες των θρησκειών σε όλο τον κόσμο μοιράζονται τη γνώση των μαγισσών  για τη χρήση συγκεκριμένων φυτών που θα εκτείνουν τα συνήθη όρια της ανθρώπινης εμπειρίας.

Ενώ υπάρχει μια σειρά από συνταγές για ειδικές αλοιφές « πτήσεων» , υπάρχουν πολλές δυσκολίες στον εντοπισμό των φυτών ακριβώς.

Ο λόγος?

Κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων, δεν υπήρχε μία παγκόσμια αποδεκτή βοτανική κατάταξη και σύστημα ταξινόμησης κι έτσι, πολλά φυτά μοιράζονται κοινές ονομασίες ή συγχέονται με άλλα και επίσης,  οι πιθανότητες λανθασμένης μετάφρασης αυτών των αρχαίων κειμένων είναι αρκετά μεγάλες.

Παρά τα προβλήματα ξέρουμε κάποια  φυτά που  σχετίζονται με Μάγισσες και ακόμη και τα κοινά τους ονόματα ορισμένων μας παρέχει ενδείξεις για τις χρήσεις τους.

Κάποια εξ αυτών  εμφανίζονται τακτικά στις συνταγές αλοιφών για πτήσεις και για τα Σάββατα των Μαγισσών.

 Σ’ αυτά περιλαμβάνονται:

• Η μπελαντόνα  (Atropa Belladonna).
• To ακόνιτο ή ψιάκι  (Aconitum napellus).
• Ο υοσκύαμος. (Hyoscyamus niger).

Αρκετές αναφορές υπάρχουν και για τα εξής :

• Ντάτουρας (Datura stramonium).
• Λεύκα (Populus spp )
• Δακτυλίς (Digitalis purpurea)
• Παπαρούνα (Papaver Rhoeas & Papaver Somniferum)
• Πεντάφυλλο ή ποντενίλλα (Potentilla spp)
• Σέλινο και αγριοσέλινο (Apium graveolens)
• Στρύχνος (Solanum dulcamara)
• Κώνειο ( Γένος: Conium) και Kικούτα (Cicuta virosa)
• Μαϊντανός (Petroselinum crispum)

Βωμός Wicca με παπαρούνες

Μερικές φορές υπάρχει αναφορά κάποιων παράδοξων στοιχείων, για παράδειγμα το λίπος μωρών και αίμα.

Αυτά είναι το πιθανότερο για λόγους  εντυπωσιασμού ή για να υπογραμμιστεί η μαγική επίδραση της συνταγής.

Ωστόσο, η χρήση του λίπους, το πιθανότερο ζώου, είναι απαραίτητη ως  βάση για τα έλαια σύνθλιψης των φυτών, μπορεί να αλειφτεί στο δέρμα και παρεμποδίζει την ταχεία εξάτμιση των πτητικών αλκαλοειδών ενός βοτανικού παρασκευάσματος.

Παρά του ότι  πολλές μάγισσες είχαν γνώση των μανιταριών και μυκήτων που βοηθάνε σε παραισθήσεις κλπ , αυτά δεν έχουν αναφερθεί σε κανένα από τα κείμενα σχετικά με τις ειδικές αλοιφές.

Η εφαρμογή αλοιφών που παρασκευάστηκαν με βάση της παραδοσιακές αυτές και κρυφές ή σπάνιες συνταγές επιφέρουν εμπειρίες παρ-αίσθησης αιώρησης,  εξωσωματικές εμπειρίες  και την παραίσθηση αντίληψης   θεών και δαιμόνων.

Ο Δρ. Erich Peuhart, του Πανεπιστημίου του Gottingen στη Γερμανία διεξήγαγε πειράματα στον εαυτό του και έναν συνάδελφο να ερευνήσει τις επιπτώσεις αυτών των αλοιφών, και η αναφορά του ήταν παρόμοια με τα γριμόρια των μαγισσών, και ανάμεσα στις υπόλοιπες  επισημάνσεις του, περιλαμβάνονται πτήσεις στον αέρα,  φέρουν μέσω του αέρα, προσγείωση στην κορυφή ενός βουνού, οργιαστικές τελετές και  εμφάνιση τεράτων και δαιμόνων.

Read more »